Sitede yer alan tüm yazı, belge ve fotoğraflar “FBBM” Felek Belge Birikim Merkezi’nden alınmıştır. İzinsiz kopyalanması, çoğaltılması ve kullanılması yasaktır. Arşive yazı, fotoğraf ve belge girişleri devam etmektedir.

Kendi Aklımızla Ölçemiyor muyuz?

Kendi Aklımızla Ölçemiyor muyuz?

Tan

Yayın Tarihi: 06.04.1938

Sayfa: 3

FELEK

Kendi Aklımızla Ölçemiyor muyuz?

[Yazan: B. FELEK]

Allah insanlara akıl denilen şeyi, evvelden görüp bilmediği şeyleri ölçsün diye vermiştir. Buna rağmen aklımızı işlerimizde ölçü olarak kullanmayıp işlerimizi başkalarının ölçüleriyle ölçmiye kalkarsak cebinde mezüresi olduğu halde arkadaşının karışıyla arsa ölçen adama benzeriz.

Dünya, hergün bir yenilik arzeden, değişik birşey oldu. Medeniyet, medeniyet demiyelim de fen büyük bir hızla ilerliyor. Her an bir yeni iş veya bir yeni tedbir karşısında kalmak icap ediyor. Bu yenilikler karşısında elimizdeki ilk ölçü akl-ı selimimizdir (sağduyu).

Bununla başkalarının tecrübe edip iyiliğini, üstünlüğünü yakinen öğrendiği şeyleri, biz de yeniden tecrübeye kalkalım demiyorum. Ancak, mesela: Mart ayında denize girilmez. Değil mi ya? Lâkin birisi çıkıp da:

— Amerikada Martta denize girerler, dedi mi, hemen küçük ve büyük dillerimizi yutup susuyoruz ve:

— Eğer dediğiniz doğru ise bize göre akıllıca birşey değildir. Biz Martta denize girmeyiz. Eğer vucüdümüze olan bariz zararına ses çıkarmasak bile züppelik olduğunu kabul etmek lâzımdır, demiyoruz.

Bu ufak misalle varmak istediğim nokta şudur:

İşlerimizi, başkalarının örneği olmak için değil, bize doğru geldiği, aklımıza uyduğu için yapmalıyız. Eğer böyle yapmaz da falan, filan millet veya hükûmetin ismine bakarak onun hızına kapılır ve:

— İngilizler yapıyor ya! Mutlaka doğrudur. Şeklinde muhakeme yürütürsek başkalarının ayaklarına göre yaptırdıkları kunduraları kendi ayağımıza giymiye mecbur oluruz. Bu da ekseri, mutlaka ayağımızı sıkar. Verdiği ezadan vazgeçtik, bizi yolumuzdan alıkoyar.

Onun için işlerimizi herşeyden evvel bize göre ayarlamalı, kendi aklımızla ölçmeli ve ondan sonra başkalarının tatbik sistemlerinden ilhamlar almalıyız.

Herhangi yeniliklerimizin “çünkü„ sü:

— Falan memlekette böyledir de ondan. Biz de böyle yaptık.

Şeklinde değil:

— İşimize böyle geliyor, aklımız buna yatıyor da ondan böyle hareket ediyoruz.

Tarzında olmalıdır.