Sitede yer alan tüm yazı, belge ve fotoğraflar “FBBM” Felek Belge Birikim Merkezi’nden alınmıştır. İzinsiz kopyalanması, çoğaltılması ve kullanılması yasaktır. Arşive yazı, fotoğraf ve belge girişleri devam etmektedir.

Olmak ve görünmek! (Tan)

Olmak ve görünmek! (Tan)

Tan

Yayın Tarihi: 12.02.1940

Sayfa: 3

FELEK

Olmak ve Görünmek!

Yazan: B. FELEK

Vaktiyle âlim olmak, kâmil olmak, dirayetli, reviyetli, maharetli, nezaketli olmak hüner idi.

Şimdi bunlar bir meziyet değildir, hüner böyle görünmektedir. İnsanların aklı gözlerine toplandığı için her şeye gördüğü ile hükmediyor. Bugünkü “gören telâkki„ ye göre gösteriş varıştan yektir.

Şairden ziyade şair geçinen, edipten ziyade edip görünen ve cesurdan ziyade cüretkâr görünen adam makbuldür.

Bu müşahedeyi yapınca insanlar hakkındaki hükümlerimizde acele etmemek lâzım gelir. Şu adamı görürsünüz: Çok dindar, sofu, mütteki görünür. İhtiyat onu emreder ki derhal onun hakkında hüküm vermeyiniz. Bu gibi kimseler çok defa bu tezahüratı bulundukları muhitin hoşuna gitmek için yaparlar.

Başka bir yerde ayni adamın tamamen aksi hislerle mecmul olduğunu gördüğünüz zaman da büsbütün zındıklığına hükmetmeyiniz.

Dünya geçim dünyasıdır. Sekiz ağızlı çakı, tek ağızlıya nazaran daha pahalıdır. Çünkü daha çok marifeti vardır. İnsanların da bir yüzlüsü, iki yüzlüsü ve sekiz yüzlüsü olursa bunu “emtia„ nın vasfı olarak telâkki ediniz. Kusur diye değil.

Ne zaman siz, insanlarla olduğu gibi görünmesini arar, ne zaman siz, insanların istemediğiniz tarzda fikir, kanaat ve duygu izharına müsamaha eder ve ne zaman bunları zorlukla değil, nefes alır gibi aksini yapmak sizi muztarip edermişcesine tabiî olarak yaparsanız, o zaman insanlardan da olduğu gibi görünmeyi istiyebilirsiniz.

Böyle olmadıkça kimse, — hiç değilse ekseriyet— sizin hoşunuza gitmemek ve kendi zararına olmak tehlikesini göze alıp hakikî rengini, fikrini ve duygusunu meydana vurmaz. Bundan şu çıkar: Siz yalnız istediğiniz şeyleri işitir, hoşunuza giden manzarayı görmüş olursunuz. Bu keyfinizin bedelini de aldanmış olmakla ödersiniz.

Beri taraftan sizin hoşunuza gitmek ve kendini bir zarardan korumak veya bir çıkara nail etmek için sizi aldatan ve olmadığı gibi görünüp düşünmediği gibi inanan —yani inanmış görünen— lar da hakikîyi ve hakikati itlâf etmek pahasına kendi rahatlarını temin ederler.

Bu alış verişte tarafeyn memnundur. Bize söz düşmez. Lakin bu ahzü itada doğru bir şey aramak samanlıkta iğne aramıya benzer.

Olmak belki bir hünerdir. Lâkin görünmek bugün en geçer ve geçindirir bir zenaattir. Sâlikleri çoğalıyor diye içerlememeliyiz. Talibi var. Ne yapalım?.