Sitede yer alan tüm yazı, belge ve fotoğraflar “FBBM” Felek Belge Birikim Merkezi’nden alınmıştır. İzinsiz kopyalanması, çoğaltılması ve kullanılması yasaktır. Arşive yazı, fotoğraf ve belge girişleri devam etmektedir.

Paris! (Mİlliyet)

Paris! (Mİlliyet)

Milliyet

Yayın Tarihi: 10.12.1934

Sayfa: 3

FELEK

Paris!

— Gezgin yazıları —

İki sene üç ay oluyor ki Paris’i görmemiştim… Dün sabah Lyon garından şehrin göbeğine doğru otomobille giderken eski hâtıralarım birer birer canlanmaya başladı. Ben Paris’e on sene evvel Olimpiyada girecek Türk futbol takımını getirdiğim zaman gelmiştim. O zaman Marsilya’dan Paris’e bizi getiren trenin 14 saatlik sarsıntısından kurtulur kurtulmaz karşımıza çıkan beden hareketleri pirimiz Selim Sırrı bizi alınca yeraltı demiryoluna sokmuş ve bir baştan öteki ucuna kadar Paris’i altından kestirerek o zaman Olimpiyat mahallesinin kurulduğu Kolomb köyüne gidecek tramvayın başı olan Champspare kapısına getirmişti. Orada yeraltından çıkıp da gün yüzünü gördüğümüz zaman futbol kalecisi meşhur Hâmit gülerek:

— Aksaray’da mıyız? Diye bir takım taş enkazını göstermişti. Gerçekten o civarda yeni yapılar yüzünden birçok boş arsalar ve yıkıntılar göze çarpıyordu. Bizim futbol takımı böylece görmiyerek geçtiği Paris’ten on beş gün kadar mehcur kaldı. Sonra da görmiye vakit bulamadan şimal memleketleri turnesine çıktıktı… O zaman Paris’i göreceğim diye yüreğim ne kadar hoplamıştı. Gördüm, bir daha gördüm, bir daha gördüm, bir daha gördüm ve işte bir daha gördüm. Her görüşümde görmiyenlerin ağzını sulandıran bu ışık şehri gözümde biraz daha küçülttü… Beyoğlu caddesinin burun deliği kadar darlığından henüz yeni kurtulmuş olmama rağmen şimdi Paris’in büyük caddeleri bana hiç bir tesir yapmaz oldu… Yalnız Concorde meydanı ve Champs Elysee (Şanzelize caddesi) her zamanki ihtişamını muhafaza etmektedir.

İki yıldır görmediğim bu kısa zamanda Paris’te bazı değişiklikler olmuş… Bir kere sanırım, kriz biraz eksilmiş, iş biraz daha artmış… Kiralık bina levhalarının azlığı ve ilânların büyüklük ve çokluğu, hele “yeraltı demiryolu” istasyonlarındaki ilân afişlerine mahsus yerlerde hemen hemen hiç boş yer bulunmaması bu kanaatimi kuvvetlendiriyor.

Sonra Parisliler çok İngilizleşmişler ve Almanca bilinen ve söylenen yerler daha artmış. Taksiler yenilenmiş… Caddelerde ışıklı ilânlar çoğalmış… Mağazaların yüzleri kübikleşiyor. Operanın dışı tamirde… Seyrüsefer daha muntazam.

Yemek içmek pahalı, bizden pahalı… Bizim para ile bir buçuk liraya orta halli bir yemek yiyebilirsiniz…

Yemiş de pahalı… Kaliforniya elmasının kilosu 45 kuruş. Paris’te mandalina kilo ile satılır, muz tane ile… Şekerleme bizdekinin iki kat fiyatında.

Sinemaların en ucuzu 80 kuruş. (ilk gösterilen filmler)

Bir telefon görüşmesi 1 frank yani sekiz buçuk kuruş. Taksi bizden ucuz. Tramvaylar çok azalmış. Otobüsler çoğalmış amma hep o eski külüstür arabalar…

Gürültü eksilmiş… Gene herkes vasıtalarda giderken, yemek yerken, otururken belki de uyurken gazete okuyor.

Bahşiş usulü alabildiğine gidiyor… Bizi çoktan geçmişler… Derler ki bahşiş bizde doğmuş. Lâkin onu Fransızların büyüttüğüne şüphe yoktur.

Dinleyin!

Türkiye’den her çıkanın yanına 25 Türk lirası almağa hakkı var. Ben de bundan istifade ederek yanıma o kadar para almıştım… Bugün parayı bozdurmak, yani frank almak istedim. Böyle bir isteğiniz olduğu zaman müracaat edeceğiniz en tabii yer Osmanlı Bankası değil midir?

Ben de oraya gittim… Ve Türk parası satmak istediğimi söyledim… Gişedeki memur:

— Türk parası almayız… Credit Lyonnais’ye (Kredi Liyone) gidiniz! dedi. Şaşırdım… Münakaşa edecek oldum… Bana şu cevabı verdi:

— Hükûmet sonra içeriye almıyor!

Ben maliyeci değilim. Bu dışarıdan içeriye para girmemesi yasağının aslını da bilmem. Lâkin başıma geleni yazıyorum. Paramızın dış memleketlerde itibarını ve sürümünü temin etmek herhalde bana düşmez.

Oradan çıktım.Societé Generale (Sosyete Jeneral) denen büyük bankaya gittim ve liraları 11 franktan sattım.

Bir Türk bankası olduğunu iddia eden Osmanlı Bankası Türk lirasını almıyor, bir Fransız bankası alıyor. Bu ne hikmettir acaba?..

Paris — 6.12.934

B. FELEK